Fimozis Nedir? Ne Zaman Normal, Ne Zaman Sorun?

Fimozis nedir?

Fimozis, sünnet derisinin (prepisyum) penis başının üzerinden geriye doğru sıyrılamamasıdır. Bu adla iki farklı durum anılır: büyümenin bir parçası olan fizyolojik fimozis ve sünnet derisinin ucundaki daralmanın skar dokusu nedeniyle kalıcı hâle geldiği patolojik fimozis.

Bu ayrımı muayeneyle hekim yapar. Sünnetin tıbbi tanımı ve sünnet derisiyle ilgili diğer durumlar için sünnet nedir sayfamıza, bu yazıda geçen tıbbi terimlerin kısa açıklamaları için sünnet sözlüğümüze bakabilirsiniz.

Fizyolojik fimozis normal mi?

Evet. Erkek bebeklerde sünnet derisi doğuştan penis başına yapışıktır ve geriye çekilmez. Bu yapışıklık, penis başı ile deri arasındaki doku zamanla kendiliğinden ayrıldıkça çözülür.

Ayrılmanın hızı çocuktan çocuğa değişir. Birçok çocukta sünnet derisi 5 yaşından önce geri çekilemez; bazı çocuklarda bu, 10 yaş ve sonrasına kadar sürebilir. Belirti yoksa bu durum tedavi gerektirmez.

Smegma birikintileri nedir?

Sünnet derisinin altında, deri üzerinden fark edilen beyaz-sarımsı küçük yumrular görebilirsiniz. Bunlar çoğu zaman deri ayrılırken biriken ölü hücrelerden oluşan smegmadır ve zamanla kendiliğinden dışarı atılır. Kızarıklık, ağrı ya da akıntı yoksa genellikle iltihap belirtisi değildir; emin olmak için hekime gösterebilirsiniz.

İdrar yaparken balonlaşma normal mi?

Sünnet derisi darsa, idrar yaparken derinin ucu balon gibi şişebilir. İdrar rahatça çıkıyor ve çocuğun ağrısı yoksa bu durum küçük çocuklarda tek başına her zaman bir sorun anlamına gelmez. İdrar damla damla ya da çok ince akıyorsa, çocuk zorlanıyor ya da ağlıyorsa hekime başvurun.

Sünnet derisi zorla geri çekilmeli mi?

Hayır. Penis başına hâlâ yapışık olan sünnet derisini geri çekmeye çalışmak ağrıya, küçük yırtıklara ve kanamaya yol açabilir. Bu yırtıklar iyileşirken skar dokusu oluşabilir ve sonradan gerçek bir darlığa, yani patolojik fimozise neden olabilir.

Zorlanarak geri çekilen deri penis başının arkasında sıkışıp kalabilir; bu da acil bir durum olan parafimozise yol açabilir. Günlük temizlikte şu basit kurallar yeterlidir:

• Penisi banyoda dışarıdan ılık suyla nazikçe yıkayın ve tamponlayarak kurulayın.
• Bölgeye sabun, köpük banyosu ya da ıslak mendil uygulamayın; ılık su yeterlidir.
• Çocuk bez kullanıyorsa bezi sık değiştirin.
• Deri kendiliğinden geri çekilebilir hâle geldiğinde, çocuğa banyoda deriyi nazikçe geri çekip yıkamayı ve ardından mutlaka eski yerine getirmeyi öğretin.

Patolojik fimozis nedir, nasıl anlaşılır?

Patolojik fimozis, sünnet derisinin ağız kısmının skar dokusu nedeniyle daralması ve geri çekilememesidir. Tekrarlayan iltihaplar, zorla geri çekmeye bağlı yırtıklar ya da liken sklerozus (BXO) adı verilen kronik bir deri hastalığı buna yol açabilir.

Fizyolojik fimozisten farkı, derinin ucunda beyazımsı, sert ve esnemeyen bir halka görülebilmesidir. Bu tür bir darlık genellikle yaşla kendiliğinden düzelmez ve hekim değerlendirmesi gerektirir. Şu belirtiler patolojik fimozisi düşündürebilir:

• İdrar yaparken ağrı, yanma ya da belirgin zorlanma
• İdrarın çok ince akması ya da damla damla gelmesi
• Tekrarlayan kızarıklık, şişlik ya da akıntı
• Sünnet derisinin ucunda beyazlaşma, sertleşme ya da çatlaklar
• Daha önce geri çekilebilen derinin artık geri çekilememesi
• Ergenlik döneminde sertleşme sırasında ağrı

Balanit ve parafimozis belirtileri nelerdir?

Balanit

Balanit, penis başının iltihaplanmasıdır; sünnet derisi de etkilenirse balanopostit adını alır. Penis başında kızarıklık, şişlik, kaşıntı ve hassasiyet, sünnet derisinin altından koyu kıvamlı akıntı, kötü koku ya da idrar yaparken yanma görülebilir.

Yetersiz temizlik, sabun ya da köpüğe bağlı tahriş ve dar sünnet derisinin altının temizlenememesi balanite zemin hazırlayabilir. Bu belirtileri fark ettiğinizde çocuğunuzu hekime gösterin; tedaviyi nedene göre hekim belirler. Evde kendi başınıza krem ya da ilaç uygulamayın.

Parafimozis

Parafimozis, geri çekilen sünnet derisinin penis başının arkasında sıkışıp eski yerine dönememesidir. Sıkışan deri bir halka gibi baskı yaparak penis başında hızla artan şişliğe, ağrıya ve renk değişikliğine yol açabilir. Kan dolaşımı etkilenebileceği için acil bir durumdur.

Hekim hangi durumlarda krem ya da sünnet önerir?

Belirti vermeyen fizyolojik fimozis tedavi gerektirmez; zamanla kendiliğinden düzelmesi beklenir. Tedavi gerekiyorsa karar; çocuğun yaşına, belirtilere ve muayene bulgularına göre hekim tarafından verilir.

1. İzlem. Belirti yoksa hekim çoğu zaman yalnız günlük temizliği ve gerektiğinde kontrolü önerir.
2. Krem tedavisi. Daralma belirti yapıyorsa ya da tekrarlayan iltihaba yol açıyorsa hekim, sünnet derisini yumuşatması için belirli bir süre sürülecek bir krem önerebilir. Kremin nasıl sürüleceğini ve tedavinin ne kadar süreceğini hekim anlatır.
3. İltihabın tedavisi. Balanit gibi bir enfeksiyon varsa önce bunun tedavisi yapılır.
4. Cerrahi. Krem tedavisine yanıt vermeyen patolojik fimozis, liken sklerozus, tekrarlayan balanit ya da tekrarlayan parafimozis gibi durumlarda hekim sünneti önerebilir. Bazı çocuklarda sünnet derisini koruyan daha küçük bir girişim de seçenek olabilir.

Reçetesiz ya da başka bir amaçla alınmış kremleri kendi başınıza sürmeyin. Sünnet önerildiyse yöntemler hakkında bilgi için sünnet yöntemleri sayfasına, uyuşturma seçenekleri için sünnette anestezi yazımıza göz atabilirsiniz.

Türkiye’de birçok aile sünneti zaten planladığı için fimozis, zamanlamayla ilgili bir soru olarak da gündeme gelir. Fizyolojik fimozis tek başına sünneti öne çekmeyi gerektirmez; ancak patolojik fimozis ya da tekrarlayan iltihap varsa hekim zamanlamayı buna göre değerlendirebilir. Yaşa göre planlama için sünnet yaşı rehberimize bakabilirsiniz.

Fimozis için ne zaman hekime gidilmeli?

Sünnet derisinin geri çekilmemesi tek başına acil bir durum değildir. Ancak aşağıdaki durumlarda çocuğunuzu bir hekime gösterin:

• İdrar yaparken ağrı, ağlama ya da belirgin zorlanma
• Sünnet derisinde ya da penis başında kızarıklık, şişlik, kaşıntı veya akıntı
• Sünnet derisinden kanama ya da kötü koku
• Sünnet derisinin ucunda beyaz, sert bir halka
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ya da nedeni bilinmeyen ateş
• Ergenlik çağında sertleşme sırasında ağrı

İlk değerlendirme için aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza başvurabilirsiniz; gerekirse çocuk cerrahisi ya da üroloji uzmanına yönlendirilebilirsiniz. Kamu hastanelerinde randevuyu Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden alabilirsiniz. Ankara’da sünnet planlayan aileler için ilçelere göre bilgiler Ankara’da sünnet rehberimizde yer alıyor.